martes, 12 de febrero de 2008

Politika XV-XVII mendeetan zehar


Absolutismoa eta monarkia parlamentarioa XVi eta XVII. mendean


From: GizarteZientziak4A, 14 hours ago





Aurten, 2007 eta 2008an, Arrasate institutuan 4DBH-Ako ikasleek egindako lana da. Zehazki, Ekonomia arazoetako taldeak eginikoa: Amaia Kortabarria, Asier Zubillaga eta Xabier Igoak landu dute blog bat (http://merkantilismoa1.blogspot.com) eta power poit hau. Falta da amaitzea movie maker bat "Prezioen iraultza" lanarekin.


SlideShare Link

viernes, 8 de febrero de 2008

POLITIKAREN ALDAKETAK ETA ONDORIOZKO ARAZOAK

XVII.mendeko monarkia

XVII.mendean monarkia absolutoa ezarri zen. Botere osoa erregeak berreskuratu zuen , Jainkoarengandik boterea zetorrela esaten zelako.

Frantzian adibidez “Eguzki erregeak” (Luis XIV. a) ezarri zuen monarkia mota hau.Berak esaldi ospetsu hau esaten zuen, “Estatua neu naiz”, hau da, bera aginte osoa hartu zuen bere esku (legegile, betearazle eta epaile).

Baina badaude lekuak non ezartzerako orduan arazoak sortu ziren, hots Ingalaterran.
Erreinu horretan,erregeak monarkia absolutoa ezarri nahi zuen, baina behe eta maila erdiko burgesiak honen kontra zeuden; iskanbila askoren ondoren azken hauek irabaztea lortu zuten eta monarkia parlamentarioa ezarri zuten bertan. Erregeak bere boterea Parlamentuarekin erdibitu behar izan zuen.

Espainian aldiz,arazoak egon ziren,ez zelako erabat absolutoa lurralde konplexuak eta handiak gobernatu behar zituelako.
Arazoak Demografikoak eta ekonomikoak izan ziren.Demografikoak larriak izan ziren, biztanleria izugarrizko beherakada eman zuen, (8 milioitik- 6 milioira). Honen arrazoiak asko dira, adibidez, garai hartan zeuden izurriteak eta gerrak. Baita ere moriskoak Penintsulatik botatzea erabaki zutelako eta Amerikako aurkikuntzarekin, askok bertara emigratu zutelako.

Arazo ekonomikoak oso larriak izan ziren ere. Gerrate asko zeuden garai hartan (Hogeita Hamar Urteko Gerra, 1618-48) beraz gastu handiak zeuzkaten (armetan, soldaduetan, soldatetan...). Gertakizun honek krisi ekonomiko bat sortarazi zuen eta erregea ( Felipe XIV. a) nonbaitik dirua atera behar zuenez, biztanleriari zergak gehitzea erabaki behar izan zuten.

Bukatzaeko, atera ditzakegun konklusioak auexek dira: Erregeak boterea eskuratu zuten bi monarkia motetan, eta ezartzerako orduan arazoak zortarazi zituzten.

POLITIKA XV-XVII. MENDEETAN ZEHAR

Segituan azalduko den bezala, politika aldaketa handiak izan zituen XV. eta XVII. Mendeetan zehar. Hauek izan ziren gertakizun garrantzitsuenak:

XV. mendeko monarkia

XV.mendean monarkia mota berri bat ezarri zen Europan, monarkia autoritarioa. Erregeak Erdi Aroan galdu zuten botera berreskuratu zuten, eta kleroak eta nobleziak aro horretan eskuratu zuten botere politikoa galdu zuten.

Espainian Errege-erregin Katolikoek ezarri zuten monarkia mota hau XV.mendearen amaieran. Isabel I.a eta Fernando II.a, Errege-erregin Katolikoak, ezkondu zirenean (1479) Penintsulan zehar batasuna zabaltzen hasi ziren Granadako erreinua konkistatzean (Penintsulako azken erreinu musulmana).

XVI. mendearen hasieran Karlos I.a Penintsulako tronuaz jabetu zen (1517), eta hainbat matxinada eragin zituen bere erreinaldian: “Komunitateen matxinada” Gaztelan (Gobernua Flandeseko aholkularien esku utzi zuelako, eta horrek hiri asko asaldatzea eragin zuen) eta “Germaniak” Valentzian (Gremio barruko egoera ekonomiko latzak eragindako haserreak sortu zuen matxinada hau).

Baina Espainian izan zituen arazoez gain, Europan ere iskanbilan sortu ziren. Frantziarekin, Italia menperatu nahi zuelako. Turkiarekin, Afrikako iparraldea konkistatu nahi zuelako eta baita ere Alemaniako protestanteekin izan zituen arazoak bera katolikoa zelako.

Karlos II. a hil zenean bere semea Felipe II.ari tronua utzi zion. Honek bi matxinadari aurre egin behar izan zion: “Moriskoen matxinada” Espainian eta Herbehereetako probintzia protestanteen matxinada (gaurko Holandan). Baita ere “Armada Garaitezina” antolatu zuen Ingalaterrako kostan zehar (Ingalaterra ko eta Herbehereetako protestanteekin), baina ingelesek desgin zuten 1588an.